Doe jij maar gewoon… Maar is dat wel gek genoeg?

Waar komt het gezegde ‘Doe maar gewoondan doe je al gek genoeg eigenlijk vandaan?

Het is een uitdrukking die wordt gebruikt om de Nederlandse volksaard te typeren. Mensen die zich extravagant gedragen, worden al snel gewantrouwd.

Van Dale vermeldt de uitdrukking voor het eerst in de tiende druk, van 1976. Volgens het woordenboek wordt ze schertsend gebezigd in de betekenis: ‘stel je niet aan’. De negende druk van 1970 kent de uitdrukking nog niet. Dat lijkt geen toeval: in 1972 stuurt Nederland Sandra en Andres naar het Songfestival. Die zingen daar het liedje ‘Als het om de liefde gaat’. Daarin komen de onsterfelijke regels voor:

  • ‘Hé, moet ik origineel zijn, of is dat nog te vroeg?
  • Doe jij maar gewoon, da’s gek genoeg.’

Het lijkt erop dat daarmee de opmars van de uitdrukking is begonnen.

Maar toch werd de uitdrukking al eerder gebruikt. In 1934 komt in een feuilleton in de Nieuwe Tilburgsche Courant een dialoog voor, waarin een man reageert op een ‘zwartogig dienstmeisje’ dat bijna onhoorbaar ‘afgunst!’ fluistert, met de woorden: ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg!’ De Hollandse neiging tot gewoonheid zat er dus blijkbaar al vroeg in.

Waar ben je nu werkelijk mee bezig?

Maar tot zover de geschiedenis. De toekomst mag echt af en toe anders zijn. Doe maar eens gek! Gekker dan de ander! Zeker als je wilt dat er iets verandert. Noem het een spiegel in het kwadraat. Een humorvolle coach zou het volgende kunnen zeggen:

  • Iemand die vindt dat hij op zijn 50ste echt te oud is om nog te veranderen, mag je best vergelijken met een fossiel. Dat ben je rond je 50ste tenslotte wel en die kan onmogelijk nog veranderen.
  • Gedachten die gehanteerd worden alsof ze in steen zijn gebeiteld mag je best nog zacht uitgedrukt vinden. Het zou in het veel hardere marmer gebeiteld moeten worden zodat het nog eeuwen duidelijk (en onveranderd) blijft.
  • Of zoals ik afgelopen weken tegen iemand zei: rond je 55ste mag je je ook best gaan gedragen alsof je bijna met pensioen gaat. En wie wil er nu vlak voor zijn pensioen nog van alles bijleren of veranderen?

Wantrouwen?

Misschien moet je het geen spiegel in het kwadraat noemen maar een absurde spiegel in het kwadraat. Want hoe meer jij op een absurde manier overdrijft hoe duidelijker het is dat je uitdaagt en hoe beter je gesprekspartner dat ook zo voelt. Zeker als je ook nog je intonatie en non-verbale communicatie erbij gebruikt. Daarmee kan het nog absurder klinken. En dat zorgt ervoor dat mensen je niet wantrouwen, maar dat ze zich juist prettig bij je voelen. Want hoeveel mensen doen altijd maar normaal; geven die ongevraagde adviezen die je al 100 keer hebt gehoord of vragen aan je: ‘maar wat vind je daar zelf van???’… Bleh!!!

Nieuw tijdperk

Doe eens net als de Vissen van Escher en zwem de andere kant op. Durf elkaar wat vaker uit te dagen door een absurde spiegel voor te houden. Laat mensen lachen om hun eigen gedachten en opmerkingen. Help ze om een verandering in te zetten. Nee, je hoeft het niet de hele dag te doen, dat zou zeker wantrouwen opwekken, maar soms moeten patronen even doorbroken worden.