Ik kan het ook niet helpen…

Communiceren met humor en uitdaging gaat niet altijd over een ander. Het kan ook over jezelf gaan. En voor je het weet ontvang je complimenten.

Het afgelopen jaar hebben we veel aandacht besteed aan het gebruik van humor en uitdaging om anderen te motiveren of om patronen te doorbreken. Dan is het nu tijd om jezelf eens op de hak te nemen door zelfspot te gebruiken. Zelfspot gebruik je om de wind uit andermans zeilen te halen, om de angel eruit te halen of om een situatie weer wat lucht te geven.

Waarom zelfspot?

Zelfspot kan gebruikt worden als een verdedigingsmechanisme, bedoeld om eventuele critici de wind uit de zeilen te nemen. Als jij jezelf te kijk durft te zetten, kan een ander het moeilijk met je eens te zijn (tenzij die ander echt een hekel aan je heeft). Meestal gebruiken we het bij mensen die wel van goede wil zijn en dan is zelfspot een instrument om kritische mensen te ontwapenen en zelfs geruststelling te ontlokken. “Het valt wel mee hoor… zo erg is het niet met jou… je doet jezelf tekort… enz.”

Maar zelfspot is ook grappig. Af en toe een grap maken over jezelf relativeert. Het zet alles weer in de juiste proporties. De zware lading gaat er even vanaf en de humor kietelt de lachspieren. En dat is erg plezierig. Andere mensen hebben vaak de indruk dat je met beide benen op de grond staat als je met jezelf durft te spotten.

Maar…. Zelfspot gaat te ver als je jezelf ‘onderuit’ haalt. Het moet wel humor blijven anders gaat het ten koste van je geloofwaardigheid, je kunde en kennis en tenslotte je zelfvertrouwen.

Een absurde verklaring

Zelfspot gaat (zoals het woord ook zegt) over jezelf. Jij geeft jezelf geen ‘veren’ maar je praat met humor over jezelf. Bijvoorbeeld:

  • Als ik de onderwerpen waarvan ik verstand heb, tel op de vingers van een hand, hou ik nog een stuk of drie vingers over. (Simon Carmiggelt)
  • Niemand is volmaakt en daarvan ben ik het perfecte voorbeeld.
  • Ons familie motto: nou… dat escaleerde WEER snel!
  • Natuurlijk praat ik tegen mezelf, soms heb ik advies van een expert nodig.

De echte creatieveling kunnen dit soort dingen bedenken. Maar je kunt het ook leren.

Stereotyperingen

Zelfspot kan ook een absurde verklaring zijn voor bepaald gedrag van jezelf of ‘foutjes’ die je hebt gemaakt. Het betekent dat je een bizarre verklaring zoekt die door anderen als grappig kan worden ervaren en vrijwel zeker die geruststellende reactie uitlokt. Zoals: ja maar zo erg is het niet met jou… Je zou hiervoor een stereotypering kunnen gebruiken. Herkenbaar voor iedereen, maar ook heel vaak niet waar. Bijvoorbeeld:

  • Vaak moe? Tsja, ik word binnenkort ook 50, dan liggen de beste jaren ook al een hele tijd achter me.
  • Ik weet dat ik druk ben, dat zit nu eenmaal in mijn Italiaanse genen.
  • Sorry dat ik doordram, het is mijn sterrenbeeld… als steenbok stop ik nu eenmaal niet eerder dan wanneer ik de top heb bereikt.
  • Ik ben helaas niet zo snel… in de achterhoek lopen we allemaal een beetje achter de feiten aan.

Dus… Half Italiaan, Steenbok, bijna 50, woonachtig in het oosten van het land… dat is toch wel hét recept voor problemen, ongelukken en ander gedoe.

Maar let op, er nog wel wat extra’s bij kijken. Namelijk de twinkeling in je ogen en het warme contact met de ander. Tenslotte wil je niet verkeerd begrepen worden of jezelf echt naar beneden halen.

Dus

Wees creatief en heb het lef om jezelf eens iets minder serieus te nemen. Verras de ander en laat eens een stereotypering op jezelf los. We herkennen ze allemaal: Blondjes zijn dom, ouderen zijn inflexibel, 20-ers zijn ‘special snow flakes’, vrouwen kunnen niet auto rijden en mannen kunnen niet over hun gevoel praten…

Toch??? Zelfspot is misschien wel de beste vorm van zelfkennis.